Audits van Net Brussel: verontrustende resultaten
Presentatie van de resultaten aan het Brussels Parlement
Op woensdag 24 juni 2020 werden de resultaten van de drie audits van Net Brussel door minister Alain Maron en de drie betrokken bedrijven aan de Commissie milieubeheer en energie voorgesteld.
De drie studies die in opdracht van de vorige wetgever zijn uitgevoerd, zijn de volgende:
De analytische boekhoudingsaudit door Oxera.
De personeelsaudit uitgevoerd door Berenschot.
De structurele audit door E&Y.
Resultaten van de analytische boekhoudingsaudit
De eerste presentatie rond de boekhouding was gericht op de analytische component, d.w.z. de analyse van de verdeling tussen de kosten en opbrengsten over de verschillende activiteiten van het agentschap. De studie richtte zich op de commerciële dienstverlening aan bedrijven om het begrip eerlijke of oneerlijke concurrentie te bepalen en om vast te stellen of er al dan niet sprake is van kruissubsidiëring. Hun doel is om te reageren op de klacht van Denuo en enkele van haar leden bij de Europese Commissie.
Ondanks hun positieve conclusie is onze mening dat uit de presentatie blijkt dat de resultaten de klacht van de private actoren en onze federatie verder versterken!
De berekening van de verdeling van kosten en opbrengsten tussen commerciële en publieke activiteiten bleek voor Oxera moeilijk te bepalen vanwege theoretische gegevens op basis van schattingen. Omwille van logistieke redenen wordt het afval samen in dezelfde vrachtwagens ingezameld. Het bureau beschikt niet over een systeem om de hoeveelheden afkomstig uit de handelscontracten vast te stellen en dus om na te gaan of de daadwerkelijk ingezamelde hoeveelheden overeenkomen met de in de contracten vastgestelde hoeveelheden. Oxera heeft verschillende voorstellen aangebracht:
Systematisch wegen van bedrijfsafval (begin van het jaar werd een test uitgevoerd voor fuchsia zakken).
Gescheiden inzameling: deze oplossing is drastischer en vereist meer investeringen, maar maakt het mogelijk de activiteiten goed te scheiden en voorkomt zo mogelijke kruissubsidies.
Andere kosten zoals de huur en het onderhoud van containers of het callcenter voor contracten worden momenteel gedekt door alle activiteiten van het agentschap, maar moeten in het commerciële deel van Net Brussel worden geïntegreerd.
Een deel van de resultaten blijft vertrouwelijk voor de juridische procedures voor de Europese Commissie, maar de openbare verslagen zijn beschikbaar in de documenten van de taskforce Brussel/Bruxelles.
De personeelsaudit moet nog afgerond worden
Vanwege de coronacrisis zijn de resultaten van deze audit nog onvoldoende om conclusies te trekken. Het doel van deze studie is om de personeelsbehoeften en -tekorten in kaart te brengen. Er wordt rekening gehouden met verschillende factoren:
De primaire processen hebben betrekking op het personeel, op het terrein en de behoeften van het Brusselse grondgebied.
De ondersteunende diensten analyseren alle functies die de aanzet geven tot en het beheer van de operationalisering van het agentschap.
Human resources-indicatoren zoals absenteïsme, ontslagen, aanwerving, enz. in de afgelopen 5 jaar.
Een eerste verslag geeft al conclusies over een deel van de audit met betrekking tot ondersteuningsmanagers. Voor het arbeidersgedeelte moeten er nog terreinbezoeken in september worden uitgevoerd als de activiteiten terug 'normaal' verlopen.
De resultaten van de structurele audit zijn vrij slecht
Tenslotte heeft de laatste presentatie betrekking op de structurele audit die in vier rubrieken werd voorgesteld: organisatorische, functionele, budgettaire en ondersteunende diensten. De getrokken conclusies zijn negatief en vragen voor een diepe hervorming van het Agentschap Net Brussel.
Het is belangrijk om op te merken dat de middelen van het agentschap zeer aanzienlijk zijn. Ten eerste is het ANB een belangrijke speler in Brussel omdat het 3.000 mensen tewerkstelt en dus de tweede grootste publieke werkgever in Brussel is. Ten tweede beschikt het agentschap over zo'n 800 voertuigen van verschillende afmetingen en merken. Tenslotte hebben ze verschillende sites en dochterondernemingen: infrastructuren, PPP voor afvalterugwinningsinstallaties, enz. Deze zijn verspreid over het hele Brusselse gewest.
Deze drie aanzienlijke middelen vereisen een organisatiestructuur met omvangrijke management-, communicatie- of operationele afdelingen. Helaas zijn de bevindingen betreurenswaardig:
Een gebrek aan effectieve strategische planning met goed gedefinieerde rollen. Het organigram van het agentschap is niet gedefinieerd en dat gaat ondanks de omvang van de structuur verloren.
Dit gebrek aan departementalisatie leidt tot een onbetrouwbaar en ondoorzichtig financieel beheer. Er is een structureel begrotingstekort.
Er bestaat een gebrek aan instrumenten voor sociaal en vakbondsoverleg.
De organisatorische analyse is onvoldoende. E&Y schat dat het absenteïsme in totaal 17% bedraagt. Met een toename van het aantal contracten voor bepaalde duur blijkt de dagelijkse operationele organisatie moeilijk te zijn.
De lijst zou kunnen worden uitgebreid, maar men mag niet vergeten dat deze resultaten verband houden met voorstellen voor vernieuwings- en hervormingsprojecten op intern, maar ook op regionaal niveau.
Wat is het vervolg?
Minister Maron sloot de presentaties af met de toelichting dat er een stappenplan voor de herstructurering van het ANB is opgesteld. Nu de resultaten van de verschillende onderzoeken beschikbaar zijn, ziet zijn kabinet dit als een reële kans om samen met het agentschap een strategisch en operationeel plan op te stellen. Naast de noodzakelijke interne hervorming is er ook de ambitie om het agentschap om te vormen tot een belangrijke speler in de circulaire economie en om de Europese doelstellingen te bereiken. Wat dit laatste betreft, staan wij meer dan positief tegenover de ambities, mits de financiële toewijzingen correct worden toegekend en de markt opereert op een level playing field tussen de spelers in de particuliere en de publieke sector. We staan nog ver van een oplossing en we zullen met veel aandacht het dossier bij de Europese Commissie opvolgen (het Gewest zou nu officieel een administratief dossier moeten indienen om de 20%-bevriezing van de dotatie op te heffen. Daarom zal een parallel dossier met de klacht naar onze mening worden onderzocht)!
Terugblik van de Commissie leefmilieu van 8 juli 2020
Op woensdag 8 juli 2020 probeerde minister Alain Maron op de 200 vragen van de parlementsleden te beantwoorden.
Gedurende bijna 4 uur, na een ronde van de verschillende aanwezige partijen die hun opmerkingen en vragen over de audits hebben besproken, trachten de Oxera-consultants belast met de analytische boekhoudingsaudit, bepaalde punten te verduidelijken, waaronder de omvang van de studie, die zich uitsluitend richt op commerciële contracten van bedrijven.
Minister Maron gaf vervolgens een overzicht van de situatie en wat daarop volgde. Hij bevestigde de bereidheid van zijn kabinet om het ABP te hervormen. Vanaf deze zomer zal een strategisch hervormingsplan worden opgesteld in samenwerking met het volledige personeel van het agentschap. Hij kondigt ook een herziening van het prijsbesluit aan. Toch, het lijkt dat hij vergeet de mogelijkheid van de Regionale Beleidsverklaring om commerciële en niet-commerciële activiteiten te scheiden uit te sluiten. Hij verklaarde ook zijn wens om het agentschap te vervrouwelijken. Daarnaast wordt in samenwerking met Leefmilieu Brussel een benchmark opgezet om de algemene organisatie van de afvalinzameling in andere steden in het buitenland te analyseren. Ten slotte zal een systeem van mandaten worden ingevoerd voor managementfuncties om de omvang van het managementcomité te beperken en een echt organigram op te stellen.
Er zij op gewezen dat minister Alain Maron nogal harde woorden had die niet gemakkelijk aanvaardbaar waren voor de privé sector, waardoor de organisatie van de markt ("een oligopolie van multinationals"), de sorteerresultaten of de transparantie van de financiële gegevens in twijfel werden getrokken. Hij heeft Denuo ook aangevallen door kritieken bij zijn persbericht (de aandacht werd gevestigd op waar de bodem pijn doet: de boekhouding is gebaseerd op geschatte en niet op reële gegevens) of in het algemeen op zijn manier van handelen.
Het is vrij verrassend dat de ECOLO-partij al meer dan tien jaar een echte strijdleider is om de leiding van Net Brussel te bekritiseren (de parlementsleden betreurden de afwezigheid van Arnaud Pinxteren), maar dat nu minister Alain Maron sterk aan hun kant lijkt te staan om vooruitgang te boeken. Wij hadden graag wat meer neutraliteit in zijn opmerkingen gezien om helder te blijven over de toespraken die het ABP bijna 30 jaar lang heeft gehoord.
Denuo houdt haar positie ten aanzien van de resultaten van de analytische boekhouding
De conclusies van de boekhoudingsaudit van Net Brussel blijven naar onze mening onzeker, omdat de voor commerciële contracten ingezamelde hoeveelheden theoretisch blijven. Ervan uitgaande dat de gegevens betrouwbaar zijn wanneer ze gebaseerd zijn op schattingen, is dit vanuit boekhoudkundig oogpunt niet relevant. Bovendien beveelt OXERA aan om op zijn minst de ingezamelde hoeveelheden te controleren aan de hand van ondertekende contracten.
Er moet ook rekening worden gehouden op het feit dat de minister prioriteit geeft aan de herziening van de prijsdecreet waarschijnlijk aangeeft dat de marktprijzen niet in overeenstemming zijn met de werkelijkheid.
We wachten nu op een onderzoek van de Europese Commissie naar de klacht.