Dossier MATIS: stand van zaken begin mei 2023 (rapporteringen, datalek, enz.)

1. Uitrol nieuwe rapporteringsmodule voor IHM

De uitrol van de nieuwe, door de OVAM ontwikkelde, module voor rapportering door IHM en de rapportering door de selectie bedrijven komt in volle stroomversnelling. De eerste deadline voor de rapportering over 2023 is einde mei. Denuo organiseerde de afgelopen weken twee succesvolle webinars in dit verband. Voor de slides en opnames van deze webinars zie: Webinar MATIS 04/05 - Slides en opname (denuo.be). 

Sommige leden blijken nog niet helemaal op de hoogte van deze nieuwe verplichting en vragen ons of zij ook als IHM moeten rapporteren. Dit is voorlopig enkel het geval voor de volgende selectie bedrijven : 

MATIS selectie IHM bedrijfsafval v20230112 (4).xlsx

De bedrijven die in deze Excel-sheet zijn opgenomen, dienen dus effectief te gaan rapporteren indien zij in Vlaanderen inzamelen. Noteer dat indien u de deadline voor rapportering tegen einde mei 2023 niet zou halen, u best schriftelijk uitstel aanvraagt bij de OVAM via matis@ovam.be.

Opgelet: vanaf 2024 zullen alle in Vlaanderen geregistreerde IHM moeten rapporteren onder MATIS (data 2024). Sommige bedrijven laten ons in deze ook weten dat zij een registratie hebben als IHM in Vlaanderen maar eigenlijk geen dergelijke activiteiten uitvoeren. In dat geval kan u overwegen uw registratie te laten schrappen. De OVAM is namelijk van plan om via deze verplichting eveneens haar lijst met IHM "op te kuisen".  

2. Uitbreiding van de rapporteringsplicht: bijkomende verwerkers geselecteerd

De huidige selectie verwerkers die binnen MATIS dient te rapporteren, zal in de komende maanden verder worden uitgebreid. Een driehonderdtal extra bedrijven zullen hiertoe in de komende maanden (wellicht tegen juli) door de OVAM worden aangeschreven. Niet alle bedrijven worden tegelijk aangeschreven om de OVAM-helpdesk niet te overbelasten. 

Opgelet: vanaf 2024 zullen alle in Vlaanderen vergunde verwerkers (klasse 2) in principe dienen te rapporteren in MATIS (data 2024). 

3. Return on investment modules / data disclosure aan producenten

Bij de ontwikkeling van MATIS werd steeds de ontwikkeling van een ROI vooropgesteld voor de bedrijven. Dit was voor Denuo ook een belangrijke randvoorwaarde. Vooral vanuit de leden is er interesse om data te kunnen gaan benchmarken.

Navraag naar een stand van zaken op dit vlak leert ons dat de OVAM, na overleg met hun IT-ontwikkelaars, dit punt verder zou gaan aanpakken vanaf medio juli dit jaar. De ontwikkeling van de ROI-tool botst op een aantal moeilijk uit te klaren problemen, zoals de vertrouwelijkheid van de data. Zo rijst bijvoorbeeld de vraag hoe specifiek je de data mag maken zonder de vertrouwelijkheid te schaden. Zo kan je je afvragen of je data mag tonen als er minder dan vijf bedrijven actief zijn op een bepaalde locatie of regio waarvoor je een benchmark opvraagt. Bijkomende vraag is dan of je één en ander bekijkt op vennootschapsniveau, op vestigingsniveau, enz.

Moeilijke vragen dus, waarover de komende maanden de leden terug met de OVAM aan tafel zullen moeten gaan zitten en input bezorgen. Eén en ander zal verlopen via de taskforce MATIS. Noteer dat u zich hiervoor nog steeds kandidaat kunt stellen om mee input te geven aan de OVAM rond MATIS. Indien interesse, contacteer Olivier (Olivier.Deweerdt@denuo.be) 

Een andere problematiek die nu naar voren komt, is deze van data disclosure aan producenten. Ook producenten dienen een afvalstoffenregister bij te houden. Vanuit de producenten kwam de vraag of er met data uit MATIS eventueel vooringevulde data zou kunnen worden bezorgd aan die producenten, die dan kan gelden als register. Op dit punt werd door de OVAM echter nog geen actie ondernomen.

Denuo zelf zal hierover een standpunt innemen op de komende Arena Industry Regulations van 17 mei.

4. Datalek: het externe rapport van Ordina nu beschikbaar

Volgend op onze berichten (en deze van de OVAM) inzake een tijdelijk datalek van een specifiek rapport binnen de MATIS-applicatie werden de afgelopen maanden maatregelen genomen om het datalek onmiddellijk te verhelpen. Zo werd een externe audit besteld bij Ordina en wordt geïnvesteerd in een volledige end-to-end automatisatie van het deployment-proces van de rapporten. Dit punt was helaas niet naar boven gekomen bij de uitgevoerde security PEN-testen. 

Het auditrapport werd bezorgd aan Denuo en zal op 9 mei worden toegelicht door Ordina en de OVAM aan de leden van de taskforce MATIS, alsook aan VVSG. Uit het auditrapport blijkt onder meer het volgende met betrekking tot het datalek: 

"Het beschreven datalek was actief tijdens de periode 16/01/2023 t.e.m. 27/01/2023 en heeft opgetreden door een fout tijdens de in productiezetting van de applicatie. Na melding van het lek door een afvalverwerker op 26/01/2023 (’s avonds) heeft OVAM, zo spoedig mogelijk, de gepaste actie ondernomen op 27/01/2023 (’s morgens) door het relevante applicatieonderdeel offline te halen gevolgd door een communicatie naar de afvalsector toe. Uit doorgedreven onderzoek van OVAM zelf is gebleken dat 16 afvalverwerkers data hebben bekeken en 8 effectief data fysiek geëxporteerd hebben uit de applicatie. Een aparte communicatie werd dusdanig verstuurd naar al deze partijen met de vraag om onterecht verkregen gegevens meteen te vernietigen. In de periode daaropvolgend heeft OVAM de interne processen scherp gesteld waarna de applicatie terug veilig werd bevonden en ter beschikking werd gesteld van de afvalverwerkers".

Het rapport van Ordina licht verder de aanbevelingen toe met betrekking tot het aanbrengen van de nodige aanpassingen om deze situaties naar de toekomst toe te voorkomen. 

Denuo betreurt ten zeerste het datalek van het specifiek rapport dat bedrijven die waren ingelogd in de MATIS-applicatie hebben kunnen consulteren in januari. Het probleem werd intussen door de OVAM opgelost en heeft bijgevolg geen verdere impact op de MATIS-uitrol en -aangiftes. 

We blijven er in alle vergaderingen met de OVAM op wijzen dat de datahonger van de overheid ook (onbedoelde) consequenties kan hebben, en dus met veel aandacht dient te worden omgegaan met de data van onze leden. We blijven de problematiek voor u verder opvolgen bij de OVAM.