Europees Hof van Justitie verduidelijkt verplichting terugname illegaal geëxporteerd afval
Het Hof van Justitie van de EU heeft op 23 oktober 2025 de reikwijdte van de verplichting tot terugname van illegaal uitgevoerde afvalstoffen verduidelijkt en bevestigd dat, wanneer een overbrenging illegaal is, de bevoegde autoriteit van verzending zelf de afvalstoffen kan terugwinnen of verwijderen indien de kennisgever dit niet doet of niet kan doen. Hoewel de zaak gebaseerd was op artikel 24, lid 2, van de Europese Verordening Overbrenging Afvalstoffen (EVOA) van 2006, is de interpretatie van toepassing op artikel 25 van de nieuwe EVOA.
Achtergrond van de zaak:
De zaak betrof de uitvoer van containers vanuit Zweden naar Kameroen en de Democratische Republiek Congo, met doorvoer via België en Duitsland.
Nadat de zendingen in België en Duitsland waren geïnspecteerd en illegaal bleken te zijn, nam het Zweedse milieuagentschap de containers op verzoek van de eigenaars terug en voerde vervolgens de terugwinning en verwijdering van de inhoud uit.
De eigenaars betwistten deze beslissing voor de Zweedse rechtbanken, met het argument dat deze inbreuk maakte op hun eigendomsrechten en dat zij alleen hadden ingestemd met de terugkeer van de afvalstoffen naar Zweden, niet met de behandeling ervan door de autoriteit.
Het Hof bevestigde het volgende:
Indien de kennisgever het afval dat afkomstig is van een illegale overbrenging niet terugneemt of niet kan terugnemen (terugname wordt als "onuitvoerbaar" beschouwd), moet de bevoegde autoriteit van verzending zorgen voor de terugname en kan zij het afval rechtstreeks terugwinnen of verwijderen (artikel 25, lid 2).
Het optreden van de autoriteit houdt niet in dat een persoon "zijn bezittingen wordt ontnomen". Volgens het arrest is het een noodzakelijke maatregel om ervoor te zorgen dat afval uit illegale overbrengingen op een milieuhygiënisch verantwoorde wijze wordt beheerd.
Alle daarmee verband houdende kosten blijven voor rekening van de kennisgever (vervoer, terugname, nuttige toepassing/verwijdering).
Hoewel het arrest de rechtszekerheid voor de bevoegde autoriteiten versterkt, verhoogt het de verwachtingen ten aanzien van de naleving door de exploitanten.