Europees Parlement spreekt zich uit over Actieplan Circulaire Economie

Op 10 februari 2021 heeft het Europees Parlement (EP) een “own initiative report” aangenomen over het Actieplan Circulaire Economie dat de Europese Commissie in maart 2020 heeft gepresenteerd. In zo’n own initiative report geeft het EP aan waar de Commissie de nadruk moet leggen bij de uitrol van het actieplan. Het rapport is niet bindend voor de Commissie, maar geeft haar wel politieke steun als ze regelgeving en projecten uitrolt die in lijn zijn met de aanbevelingen van het EP.

Algemene aanbevelingen

Ten eerste vraagt het EP dat de Commissie doelstellingen voor de vermindering van het gebruik van primaire grondstoffen naar voren schuift en dit voor de middellange en lange termijn. Daarbij zouden afzonderlijke doelstellingen voor hergebruik en recyclage moeten worden gecreëerd.

Daarnaast wil het EP digitalisering inschakelen als een enabler voor de circulaire economie, maar daarbij leggen ze voornamelijk de nadruk op productpaspoorten en materiaalinformatie in het kader van een EU-brede “dataspace”.

Ook de publieke sector moet zijn steentje bijdragen door af te stappen van prijs als enige criterium in openbare aanbestedingen.

Ecodesign

Het EP wil dat de Ecodesign-richtlijn wordt uitgebreid naar niet-energie-gerelateerde producten. Die uitbreiding zou moeten gepaard gaan met horizontale duurzaamheidsprincipes en product-specifieke standaarden voor levensduur, herbruikbaarheid, performantie, repareerbaarheid, non-toxiciteit, maar ook recycleerbaarheid, recycled content en materiaalefficiëntie. De Commissie wordt uitgenodigd om al in 2021 een voorstel te formuleren.

Materiaalvoetafdruk en recycled content

Materiaalvoetafdrukken moeten niet alleen de hele levenscyclus van het product beoordelen, maar ook opgesteld worden voor iedere productcategorie. Om die materiaalvoetafdruk te verlagen wil het EP ook een voorstel van productspecifieke en/of sectorspecifieke bindende doelstellingen voor recycled content zien. Dit zou gepaard moeten gaan met het verzekeren van de performantie, veiligheid en recycleerbaarheid van diezelfde producten.

Recyclage ondersteunen

Het EP roept de Commissie op om steunmaatregelen in te zetten voor de creatie van recyclagecapaciteit in lijn met het nabijheidsprincipe, daar waar dit nog niet het geval is. Ook onderzoek naar nieuwe innovatieve technologieën moet worden gesteund om onder meer het rendement en de kwaliteit van recyclageprocessen te verbeteren. Dat moet gebeuren door onder andere de activiteiten van het Horizon Europe programma in deze richting te sturen.

Transport van afvalstoffen

Belangrijk om op te merken is dat het parlement vraagt om de implementatie van de EVOA in alle lidstaten te harmoniseren. Het EP wil daarom dat wordt gewerkt aan één enkel elektronisch systeem in de EU voor het volgen van afvaltransporten.

Eindverwerking

De Commissie zou een EU-brede aanpak voor het beheer van niet-recycleerbaar restafval moeten uitwerken om een optimale behandeling te verzekeren en om een overcapaciteit aan afvalverbranding op EU-niveau te voorkomen. Waar afvalverbranding nog nodig is, zou dit moeten gebeuren in de meest vooruitstrevende waste-to-energy installaties met de hoogste efficiëntie en laagste emissies in de EU.

Het EP kaart ook aan dat het actieplan circulaire economie niet voldoende aandacht besteedt aan de richtlijn stortplaatsen en dat er doelstellingen op basis van statistieken zoals “kilogram afval per persoon” moeten worden gebruikt om een verschuiving van stortplaatsen naar afvalverbranding te voorkomen.

Specifieke stromen

Voor AEEA moet er meer harmonisatie en een verbetering van de recyclage-infrastructuur komen. Dat moet gebeuren door de introductie van een verplicht certificeringssysteem dat efficiënte materiaalterugwinning en milieubescherming verzekert.

Voor batterijen is het EP ervan overtuigd dat versterkte recyclagesystemen voor batterijen een belangrijke bijdrage kunnen leveren om de nood aan grondstoffen voor de productie van batterijen in de EU te verzekeren.

Voor ELV steunt het EP de herziening van de End of Life Vehicles richtlijn in lijn met de principes van de circulaire economie. Daarbij moet ook een Europese database worden opgezet die de rapportering rond ELV verbetert.

De verschillende initiatieven van de Commissie rond verpakkingen hebben ondertussen al wat vertraging opgelopen. Daarom moet niet alleen dringend vooruitgang worden geboekt, maar moet ook worden verzekerd dat gerecycleerde materialen in al deze initiatieven een belangrijke rol spelen. Het parlement wil ook dat de Commissie bekijkt wat het potentieel is van retoursystemen om de inzamelingsdoelstellingen voor kunststofverpakkingen te bereiken.

Voor textiel benadrukt het EP het belang van een allesomvattende Europese strategie. De aandacht voor recyclage is hier wat beperkter doordat het rapport vooral de nadruk legt op afvalpreventie, de afwezigheid van gevaarlijke stoffen en de preventie van synthetische microvezels. Het Parlement vraagt wel dat er Europese eindeafvalcriteria voor textiel worden ontwikkeld.

Voor gebouwen ligt de nadruk op de uitrol van de Europese “Renovation Wave”. Daarnaast herinnert het EP de Commissie eraan dat zij verplicht is om een herziening van de terugwinningsdoelstellingen voor bouw- en sloopafval in overweging te nemen. Het parlement zou in dat geval specifieke terugwinningsdoelstellingen voor uitgegraven bodem ondersteunen.

Voor biomassa heeft het parlement voornamelijk aandacht voor het potentieel van de circulaire economie om onze afhankelijkheid van het buitenland te verkleinen voor de productie van dierenvoeder en om het gebruik van kunstmest te reduceren.

Voor afvalolie moet er in 2022 een nieuw wettelijk voorstel worden ingediend dat aanvullende maatregelen bevat die de regeneratie van afvaloliën steunt, onder meer door de introductie van kwantitatieve doelstellingen.

Het volledige rapport is beschikbaar op de website van het Europees parlement: link