Fast fashion ondermijnt textielrecuperatie: wat kan België doen?
De Belgische textielrecuperatiesector verkeert in zwaar weer. De marktprijs voor ongesorteerd textiel is met meer dan 40% gekelderd, recyclagebedrijven vallen om, en duurzame oplossingen blijven uit. Een uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV) voor textiel wordt naar voren geschoven als dé oplossing, maar zal niet voldoende zijn. Wat is er echt nodig om onze textielketen circulair te maken?
Fast fashion ondermijnt het systeem van tweedehands textiel
De Europese textielrecuperatiesector verkeert in een diepe crisis. De opkomst van ultra fast fashion verlaagt de kwaliteit van tweedehands textiel in Europa. Goedkope, niet-duurzame kledingstukken zijn vaak onbruikbaar voor hergebruik of recyclage.
Bovendien wordt de export van tweedehandskleding ondermijnd: fast fashion overspoelt nu ook Afrikaanse markten, waar het concurreert met Europese tweedehandskledij. De oorlog in Oekraïne heeft de vraag verder doen dalen, onder andere door het wegvallen van markten als Rusland en Oekraïne. Resultaat: sinds begin 2023 is de marktwaarde van ongesorteerd textiel met meer dan 40% gedaald.
Faillissementen in binnen- en buitenland illustreren de ernst van de situatie. De sector staat zonder ingrijpen op de rand van de afgrond.
UPV: noodzakelijke maar beperkte maatregel
Een veelgehoorde oplossing is de invoering van een Uitgebreide ProducentenVerantwoordelijkheid (UPV). Dit systeem legt de verantwoordelijkheid voor de afvalfase van producten bij de producent. Maar zo'n UPV zal de crisis niet op zichzelf oplossen.
De wettelijke kaders voor UPV zijn vastgelegd in de Europese afvalwetgeving. Ze laten weinig ruimte om bijvoorbeeld productwetgeving – zoals ecodesign – aan te sturen. Daardoor kunnen we slechts in beperkte mate eisen opleggen rond circulair productontwerp.
Wat is er nog meer nodig?
Een echt circulaire textielketen vraagt om bijkomende maatregelen. Denuo schuift vier actiepunten naar voren:
Grijp nu in. Start zo snel mogelijk met een UPV voor textiel in België. Andere lidstaten hebben het goede voorbeeld al gegeven, dus we hoeven niet tot 2028 te wachten. Onderzoek ook welke noodfondsen kunnen worden ingezet om de sector tijdelijk te ondersteunen. Als de sector instort, zijn de herstelkosten vele malen hoger.
Creëer vraag naar gerecycleerde vezels. Alleen door de vraag te stimuleren, zullen investeringen in sorteer- en recyclagetechnologie volgen. België kan hierin het voortouw nemen via de Ecodesign for Sustainable Products Regulation (ESPR). Een “start low but fast”-aanpak is essentieel om iedereen aan boord te houden.
Bescherm de Belgische en Europese markt. Voer strengere controles in op niet-duurzame importstromen en misleidende marketing. Businessmodellen zoals die van Shein en Temu zijn niet houdbaar. Herbekijk ook de belastingvrijstelling voor e-commercezendingen onder €150.
Zet in op sensibilisering. Te weinig consumenten beseffen de impact van hun keuzes. Sensibiliseer burgers over de echte prijs van fast fashion, via campagnes, onderwijs én andere kanalen.
Meer details vind je in onze standpuntnota: UPV Textiel
Laat deze crisis geen verloren kans zijn
De sector kreunt, maar de fundamenten voor een circulaire textielketen liggen klaar. Gebruik de UPV waarvoor ze bedoeld is en bouw verder aan een beleid dat ook circulair productontwerp, eerlijke concurrentie en sensibilisering ondersteunt. Alleen zo vermijden we dat duurzame recyclage een marginale rol blijft spelen in een oververzadigde lineaire textielmarkt.