Kan de afvalproducent/IHM verantwoordelijk worden gesteld als het vervoer wordt onderaanbesteed aan een niet-geregistreerde vervoerder?
Wanneer een afvalproducent of -exploitant (sorteercentrum, verwerkingscentrum, enz.) een beroep doet op een vervoerder, moet hij nagaan of de vervoerder bij de gewesten is erkend/geregistreerd voor het vervoer van afval. Soms maken deze vervoerders echter zelf gebruik van onderaannemers.
De vraag rijst dan wie verantwoordelijk is voor de controle met betrekking tot het feit of deze onderaannemers erkend/geregistreerd zijn bij de bevoegde autoriteiten.
We hebben de drie administraties in het land gevraagd naar hun visie over deze problematiek.
In Brussel
Ziehier het antwoord van Leefmilieu Brussel. In haar antwoord maakt de administratie een onderscheid tussen de twee scenario's naargelang de opdrachtgever de afvalproducent of de IHM is:
Ten eerste, wat betreft de situatie waarin de afvalproducent zijn eigen regelingen treft voor de verwijdering van zijn afval, antwoordt de administratie:
"
In principe is de producent (in dit geval de opdrachtgever) steeds de verantwoordelijke. Op onze website staat:
De opdrachtgever voor het vervoer is de inzamelaar, de handelaar, de makelaar of de afvalstoffenhouder. Deze opdrachtgever geeft instructies aan de vervoerder in verband met de bestemming, de verpakking en de te nemen maatregelen in geval van incidenten. De opdrachtgever staat in voor de identificatie van de afvalstoffen, bepaalt de bestemming ervan, ziet erop toe dat die is toegestaan om de vervoerde afvalstoffen te ontvangen, verzekert dat het gebruikte vervoersmiddel voldoet aan de wettelijke voorschriften (bv. bijzondere bepalingen inzake het Europees Verdrag betreffende het internationaal vervoer van gevaarlijke goederen over de weg (ADR)), ziet erop toe dat de vereisten inzake verpakking, markering, veiligheid en traceerbaarheid worden nageleefd, zorgt ervoor dat de gepaste veiligheidsmaatregelen worden genomen, enz. De opdrachtgever is verantwoordelijk voor de afvalstoffen tijdens hun vervoer.
Bron:
Maar je kan ook stellen dat het in dit geval aan de vervoerder is om te controleren of zijn onderaannemers ook geregistreerd zijn.
Dit is eigenlijk een onderlinge afspraak die moet worden gesloten tussen de producent/opdrachtgever en zijn vervoerder. In dit contract moet bijvoorbeeld staan dat als de vervoerder beroep doet op een andere onderaannemer, het dan aan de vervoerder is om te controleren of zijn onderaannemer wettelijk in orde is.
"
Met betrekking tot de situatie waarin de afvalproducent voor de verwijdering van zijn afval een beroep doet op een exploitant (IHM inzamelaar, makelaar of handelaar), antwoordt de administratie in dezelfde zin:
"
Zelfde redenering voor deze vraag: IHM is steeds de verantwoordelijke. Maar de IHM zou best via een onderling contract met zijn vervoerder afspreken dat als de vervoerder beroep doet op een andere onderaannemer, het aan de vervoerder is om te controleren of zijn onderaannemer wettelijk in orde is. Dit omdat de IHM geen controle heeft over de onderaanneming (die bovendien kan veranderen in de loop van de tijd).
"
In Wallonië
Dit is het antwoord van de Département Sols et Déchets (vrije vertaling, voor het officiële antwoord zie dit artikel in het Frans):
"
De verantwoordelijkheid om te controleren of onderaannemers over de vereiste erkenning/registratie beschikken om afval te vervoeren, berust zowel bij het verwerkingscentrum als bij het transportbedrijf dat de activiteit vervolgens onderaanbesteedt aan een derde, alsook bij de vervoerder die het transport fysiek zal uitvoeren.
De kwestie van de verantwoordelijkheid van de schakels in de afvalbeheerketen wordt behandeld in artikel 7, §3, van het decreet van 27 juni 1996 betreffende afvalstoffen
Art. 7.
§ 3. Les déchets sont soit gérés par le producteur ou le détenteur des déchets, soit cédés à une personne agréée ou enregistrée pour les gérer, soit cédés à un établissement autorisé ou déclaré pour les gérer.
Lorsque les déchets sont transférés, à des fins de traitement préliminaire, du producteur initial ou du détenteur à l'une des personnes physiques ou morales visées à l'alinéa précédent, la responsabilité d'effectuer une opération complète de valorisation ou d'élimination n'est pas levée.
Sans préjudice du Règlement (CE) n° 1013/2006 du Parlement européen et du Conseil du 14 juin 2006 concernant les transferts de déchets, le Gouvernement peut préciser les conditions de la responsabilité et décider dans quels cas le producteur initial conserve la responsabilité de l'ensemble de la chaîne de traitement ou dans quel cas la responsabilité du producteur et du détenteur peut être partagée ou déléguée parmi les intervenants de la chaîne de traitement.
Ces modalités d'exonération, d'atténuation ou de partage de responsabilité sont arrêtées sur la base de critères tels que la nature des déchets, l'importance de leur flux, leur traçabilité, le respect de ses obligations légales et réglementaires par chaque acteur de la chaîne.
Les personnes visées à l'article 21, § 1er, sont exonérées de la responsabilité visée à l'alinéa 2.
De Waalse regering heeft geen aanvullende bepalingen op de tekst van het decreet vastgesteld.
"
Het antwoord van de DSD verwijst dus naar de situatie waarin een exploitant in het spel is, maar vermeldt niet expliciet de situatie waarin de afvalproducent zelf regelingen treft voor de verwijdering van zijn afval. Het antwoord van de DSD voor de laatste situatie is ons derhalve niet bekend. Om onaangename verrassingen te voorkomen, lijkt het ons in ieder geval raadzaam dat de producent, inzamelaar, handelaar of makelaar in het contract met de vervoerder vastlegt dat deze alleen met uitdrukkelijke toestemming van de producent, inzamelaar, handelaar of makelaar een beroep kan doen op een onderaannemer én vastlegt dat alle vervoer steeds door geregistreerde vervoerders moet gebeuren.
In Vlaanderen
Aanvankelijk stelden wij de vraag alleen voor de afvalproducent die zijn afval zelf verwijdert en voor het vervoer van het afval een beroep doet op een geregistreerde vervoerder die een beroep doet op een onderaannemer. Deze laatste blijkt niet geregistreerd te zijn. De OVAM antwoordde:
"
Ik heb dit besproken met ons juridisch team en we komen tot de conclusie dat de afvalproducent in dit geval hiervoor niet verantwoordelijk kan gehouden worden.
"
Ten tweede hebben wij gevraagd wat er zou gebeuren indien een inzamelaar, handelaar of makelaar de opdrachtgever was. Hij zou een beroep doen op een erkende vrachtvervoerder, die op zijn beurt een beroep zou doen op een niet erkende onderaannemer. In dit geval lijkt het erop dat de inzamelaar, handelaar of makelaar verantwoordelijk blijft. Hier is het antwoord:
"
VLAREMA art. 6.1.1.3 bepaalt het volgende:
Inzamelaars, afvalstoffenhandelaars of -makelaars en afvalstoffenproducenten die zelf regelingen treffen voor hun afvalstoffen, moeten de volgende algemene voorwaarden naleven :
...
2° ze moeten zorgen voor een correct ingevuld identificatieformulier als vermeld in artikel 6.1.1.2;
…
4° als het afval niet door de afvalstoffenproducent wordt vervoerd, moet het vervoer van de afvalstoffen uitgevoerd worden door een vervoerder die geregistreerd is overeenkomstig artikel 6.1.2.1.
De IHM moet er dus voor zorgen dat het vervoer gebeurt door een geregistreerde vervoerder en staat ook in voor het identificatieformulier, waarop ook de gegevens van de geregistreerde vervoerder moeten staan.
Art. 6.1.1.2 over het identificatieformulier:
…
§2. De gegevens, vermeld in het eerste en tweede lid, moeten ingevuld worden vóór het vervoer aanvangt, en ze moeten worden ondertekend en gedateerd door de afvalstoffenproducent die zelf regelingen treft voor zijn afvalstoffen of door de inzamelaar, afvalstoffenhandelaar of - makelaar.
…
§ 7. De afvalstoffenproducent die zelf regelingen treft, de inzamelaar, afvalstoffenhandelaar of -makelaar bewaart het originele, volledig ingevulde identificatieformulier gedurende een periode van minimaal vijf jaar.
De IHM moet dus op de hoogte zijn wie de afvalstoffen zal vervoeren. Via het publiek register van geregistreerde vervoerders kan deze ook nagaan of een vervoerder geregistreerd is.
"
De administratie lijkt derhalve van mening te zijn dat de producent van afvalstoffen niet verantwoordelijk kan worden gesteld, maar dat de inzamelaar, handelaar of makelaar dat wel kan zijn. Om onaangename verrassingen te voorkomen, lijkt het ons in ieder geval raadzaam dat de producent, inzamelaar, handelaar of makelaar in het contract met de vervoerder vastlegt dat deze alleen met uitdrukkelijke toestemming van de producent, inzamelaar, handelaar of makelaar een beroep kan doen op een onderaannemer én vastlegt dat alle vervoer steeds door geregistreerde vervoerders moet gebeuren.