Nieuws uit het Vlaams Parlement - 12 mei 2020
Dinsdag 12 mei 2020 vergaderde de commissie Leefmilieu. Minister Demir antwoordde op verschillende vragen die relevant zijn voor onze sector. Hieronder vindt u een verslag in een notendop. In het kader van onze nieuwe lobbystrategie, zullen we u voortaan consequent op de hoogte houden van relevante parlementaire initiatieven.
ISVAG-verbrandingsoven
Mieke Schauvliege (Groen) had vragen bij een eventuele vergunning aan de ISVAG-afvalverbrandingsinstallatie in Wilrijk. ISVAG heeft een vergunning voor 159.000 ton per jaar en vraagt een nieuwe vergunning voor 190.000 ton. Volgens Schauvliege kwamen in een marktbevraging een aantal alternatieven naar boven die “niet alleen goedkoper zijn dan wat ISVAG plant, maar ook milieuvriendelijker door een hogere energierecuperatie en minder CO2-productie. Bovendien kijken de bedrijven naar de haven als locatie. Dit past in de ambitie van de haven om een recyclinghub te worden.” Bovendien zou een verhoging van de capaciteit ook niet sporen met de doelstelling van het Vlaams Energie- en Klimaatplan dat in een reductie met 25% voorziet van verbrand afval tegen 2030.
Bruno Tobback (sp.a) haalde aan dat VITO CO2-besparende alternatieven uitwerkte en dat daar naar gekeken moet worden. Bovendien hekelde hij het toekennen van 7,5 miljoen euro aan groenewarmtesubsidies aan “bestaande verbrandingsinstallaties, onder andere in Harelbeke, in Oostende, in Roeselare én aan ISVAG in Wilrijk”. Een investering die voor decennia deze ‘verouderde’ installaties zou verankeren. (Gazet van Antwerpen dd. 15 mei gaf mee dat sp.a Antwerpen de ISVAG-oven uit Wilrijk weg wil en een nieuwe installatie in de haven als alternatief ziet. Deze verhuis zou een grote impact hebben op een project van warmtenet in Wilrijk, gezien de ISVAG-oven als warmtebron moet dienen.)
Andries Gryffroy (N-VA) stelde dat er momenteel een tekort aan verbrandingscapaciteit in Oost- en West-Vlaanderen is en dat een daling van 25% in de verbrande tonnages niet zomaar lineair toegepast kan worden. Ovens hebben ook een zekere schaal nodig om rendabel te zijn, die in Eeklo is met 60.000 ton te klein om rendabel te zijn.
Minister Zuhal Demir (N-VA) antwoordde dat de vergunningsaanvraag voor een eventuele nieuwe ISVAG-oven nog lopende is. Ze ontving een langetermijnvisie van de OVAM rond verbrandingscapaciteit in het kader van de klimaatdoelstellingen. Er wordt een set van criteria uitgewerkt voor de evaluatie van vergunningen in de komende twee jaar, in samenwerking met de stakeholders.
Toename gebruik plastics door COVID-19
Freya Perdaens (N-VA) kaartte de problemen in de recyclagesector aan door de scherpe daling van de olieprijzen. Virgin plastics zijn daardoor zoveel goedkoper geworden dat de sector nog moeilijk afzet vindt voor ingezamelde kunststoffen. Hierdoor stijgt het risico op verbranding of export van de ingezamelde plastics. Ze vroeg welke maatregelen minister Demir gaat nemen.
Minister Demir (N-VA) somde een waaier van maatregelen op, waaronder communicatie vanuit de overheid naar de consument om het onveiligheidsgevoel rond onverpakt voedsel weg te werken. Momenteel wordt ook de roadmap rond voedingsverpakking uitgerold, met drie onderzoeksprojecten. Eenmalig gebruikte kunststof (SUP) moet afgebouwd worden; de doelstellingen van het Verpakkingsplan 2.0 blijven ook overeind, net zoals de VLAREMA-regelgeving, uiteraard. Minister Demir bevestigde dat er binnen de recyclagesector grote voorraden plastics zijn en slechts een beperkt aantal bestellingen. De sector reikte een aantal oplossingen aan, waarover ze verder in overleg treedt, binnen het kader van het Kunststoffenplan 2020-2025. Zo bestaat de mogelijkheid om bij openbare aanbestedingen producten te bevoordelen als ze een minimumaandeel recyclaten bevatten. Ze sloot fiscale stimuli niet uit – maar dit moet samen met de federale overheid bekeken worden. Er loopt overleg met andere overheden. De EU heeft een aantal projecten in de pijplijn, bv. een Europese taks.
Bruno Tobback (sp.a) stelde een cliquetsysteem met variabele heffing op virgin plastics voor, dat in functie van de fluctuerende olieprijs ervoor zou zorgen voor competitieve prijzen voor gerecycleerde plastics. Minister Demir beloofde dit voorstel te bekijken. Ook Mieke Schauvliege (Groen) riep op om een heffing op virgin plastics te bekijken en hiermee het voorbeeld van Italië en het Verenigd Koninkrijk te volgen.
Plastic- en afvalverwerking
Steve Vandenberghe (sp.a) stelde vragen bij het monopolie van Fost Plus en de impact op de transitie naar een duurzaam plasticsverwerkingssysteem. 39 van 51 leden van de algemene vergadering bij Fost Plus produceren plastics of hebben belang bij de productie van plastics, waardoor voor hen de meest winstgevende situatie het status quo is. Bedrijven moeten gestimuleerd worden te werken met recycleerbare materialen. De budgetten binnen het Werkplan Halve Euro voor materiaalbeheer en eco-design zijn te beperkt én worden maar voor helft gebruikt. Nog volgens Vandenberghe heeft de Interregionale Verpakkingscommissie (IVC) onvoldoende capaciteit om op te treden en zit ze “in de zak van de verpakkingsindustrie”. Daarom moet ze uitgebreid worden met bv. BBL en TestAankoop. Tot slot ziet hij de zwerfvuilcijfers niet snel genoeg dalen en moet er zo snel mogelijk een statiegeldsysteem ingevoerd worden. Mieke Schauvliege (Groen) volgde dit standpunt en gaf aan dat de IVC maar 21 medewerkers heeft en daarmee zowel Fost Plus als Valipac moet opvolgen.
Minister Zuhal Demir (N-VA) legde uit dat Fost Plus op drie manieren gecontroleerd wordt: het moet elke vijf jaar een nieuwe erkenning krijgen; Fost Plus moet alle belangrijke beleidsstappen voorleggen aan de IVC; en er is een jaarlijkse rapportering aan de IVC, evenals een opvolgingscommissie die de voortgang van belangrijke projecten opvolgt. Ze kondigde wel aan “dit wel wat van naderbij te bekijken de komende maanden.” Het Werkplan Halve Euro heeft dit jaar 3,9 miljoen euro budget; 2,1 miljoen euro gaat naar zwerfvuilbeleid, de rest naar andere actiepunten.
Het Verpakkingsplan 2.0 + het Kunststoffenplan zijn richtsnoeren binnen het beleid, met incentives:
Verhoogde doelstellingen selectieve inzameling drankenverpakkingen.
Uitfaseren niet-recycleerbare verpakkingen.
25% gerecycleerde PET in drankflessen.
Uitrol P+MD-zak.
Evenementenbeleid met inperkingen éénmalig gebruik.
Green Deal met distributiesector in opmaak om verpakkingen voor eenmalig gebruik te vermijden.
SUP-richtlijn moet omgezet worden en zal komende tijd bekeken worden.
Minister Demir stelde ook voor een parlementaire hoorzitting met Fost Plus in de Commissie Leefmilieu te organiseren.
Vlaamse bouw- en slooppremie
Robbrecht Bothuyne (CD&V) pleitte voor een tijdelijke verhoging van de Vlaamse bouw- en slooppremie om investeringen in hernieuwbouw te stimuleren. De premie bedraagt momenteel 7500 euro in de steden en gemeenten waar geen 6 procent btw-tarief geldt voor hernieuwbouw. Bij de regeringsonderhandelingen werd ook een lineaire btw-verlaging voor de hele bouwsector op tafel gelegd, maar dit moet federaal nog geregeld worden. Bothuyne vroeg ook soepelheid bij de termijnen voor aanvraag van de premie, die nu nog aan vergunningen gekoppeld is en niet aan de timing van reële werken.
Minister Zuhal Demir (N-VA) wil die termijnen zeker bekijken en steunt de vraag om het lagere btw-tarief voor sloop en heropbouw naar heel Vlaanderen uit te breiden. “In afwachting daarvan is de slooppremie voor heel veel Vlamingen een mooi alternatief. We zullen nog eens aandringen bij de Federale Regering om snel werk te maken van de uitbreiding van het tarief van 6 procent, zeker na de coronacrisis zal daar nood aan zijn.”
Johan Daenen (Groen) vroeg de maatregel zo aan te passen dat huizen gerenoveerd worden, in plaats van meteen volledig af te breken, hetgeen volgens hem nog te vaak gebeurt.