Parlementaire Onderzoekscommissie PFAS-PFOS publiceert eindverslag
De onderzoekscommissie
De installatievergadering van de onderzoekscommissie PFAS-PFOS in het Vlaams Parlement vond plaats op 25 juni 2021. Gezien nog tot eind januari hoorzittingen plaatsvonden, werd door de plenaire vergadering van 26 januari 2022 de looptijd van de onderzoekscommissie verlengd tot 18 maart 2022. Hieraan werd finaal door de plenaire vergadering van 16 maart 2022 nog een verlenging toegevoegd tot 30 maart 2022.
Tegelijk heeft de Vlaamse Regering een opdrachthouder aangesteld voor de aanpak van de PFAS-problematiek. Die zou in principe tegen het einde van deze week een nieuw tussentijds rapport publiceren. Daarnaast loopt momenteel nog steeds een gerechtelijk onderzoek in verband met PFOS-vervuiling.
Na tientallen hoorzittingen is op 28 maart door vertegenwoordigers van de partijen Vooruit, CD&V, N-VA en Open Vld het eindverslag van de onderzoekscommissie gepresenteerd. Groen en pvda sluiten zich bij grote delen van het verslag aan, maar hebben een (niet-goedgekeurd) amendement ingediend om de politieke verantwoordelijkheid van specifieke ministers aan te klagen.
Aanbevelingen onderzoekscommissie
Het eindverslag bevat een tiental pagina's aan aanbevelingen. We raden alle geïnteresseerde leden ook aan om deze integraal te lezen (p. 48-58), maar hierbij alvast een greep uit de aanbevelingen die interessant kunnen zijn voor onze sector:
Vlaanderen blijft een voortrekkersrol vervullen bij de Europese uitfasering van niet-essentiële PFAS en de concretisering van het begrip ‘essentieel gebruik’. [...]
De onderzoekscommissie beveelt bij de federale overheid de verplichting aan om de aanwezigheid van PFAS op het etiket van consumentengoederen te vermelden. [...]
Het PFAS-actieplan moet een dynamisch en evolutief plan zijn, dat steeds up-to-date wordt gehouden [...]
het bepalen van goede meetmethoden en een normenkader, conform andere Europese lidstaten, voor bodem, grondverzet, drinkwater, oppervlaktewater en lucht(emissies);[...]
het onderzoek naar saneringstechnieken en de mogelijkheden of risico’s bij het definitief verwijderen van PFAS bij afvalverwerking;[...]
het tegengaan van schadelijke vervangproducten voor PFAS (‘regrettable sub-stitution’);[...]
Vlaanderen zet zich Europees in voor het versterken van de omgekeerde bewijslast van de REACH-verordening en dringt erop aan om de ‘life cycle responsibility’ in te passen in de REACH-verordening. Naar analogie van de farmaceutische sector wordt ook een Environmental Risk Assessment (ERA) voor chemische stoffen ingevoerd.[...]
Bij de Vlaamse administraties wordt gewerkt met een uniforme stofbenaming die minstens het CAS-nummer vermeldt.[...]
Er wordt onderzocht op welke wijze de cumulatieve impact van verschillende industriële processen en activiteiten binnen een regio in kaart kunnen worden gebracht om zo de ‘milieugebruiksruimte’ en de ‘gezondheidsgebruiksruimte’ daarvoor te kunnen bepalen en in rekening te brengen.[...]
Zowel bij een MER als bij de MER-screening is een onderdeel ‘mens en gezondheid’ opgenomen.[...]
Als activiteiten ernstige ecotoxicologische of humaantoxicologische risico’s met zich zouden meebrengen, worden voor lozings- en emissienormen extra maatregelen overwogen naast de BBT’s.[...]
Bij vergunningsaanvragen en inspecties van de afdeling Handhaving moet de exploitant, vanuit zijn zorgplicht, alle relevante informatie transparant en volledig aanbieden. Die informatie wordt bijgehouden in een nog te ontwikkelen kruispunt-bank omgeving, zodat een uniek dossierbeheer mogelijk is.[...]
Vlaamse economische subsidies worden onderworpen aan een duurzaamheidstoets. Zo wordt vandaag al een klimaatplan gevraagd aan de bedrijven die steun willen verkrijgen. Dat heeft als bedoeling de transitie van de chemische sector naar een circulaire productie te stimuleren. Bovendien moet er ook een actief alarmeringsbeleid naar de subsidiërende diensten worden gevoerd als milieuregels worden overtreden. Ook op dat vlak bewijst de nieuwe kruispuntbank omgeving zijn nut.[...]
De kwaliteit en het toezicht op de zelfcontrole van bedrijven, onder andere bij normoverschrijdingen, moeten verbeterd worden.[...]
Voor het bepalen van projectspecifieke toetsingswaarden voor niet-genormeerde parameters maakt de OVAM een evaluatie over wie daarvoor verantwoordelijk is: de eBSD of de OVAM zelf. De OVAM neemt die beslissing op basis van een nader te bepalen geformaliseerd afwegingskader, waarbij onder meer rekening wordt ge-houden met de omvang en het risico van de vervuiling.[...]
De werking van de bodembeheerorganisaties en hun rol in dat proces worden onderworpen aan een evaluatie en worden zo nodig bijgestuurd.[...]
Bij een vermoeden van verontreiniging en met respect voor de rechten van de eigenaar van de mogelijk verontreinigde gronden moet de OVAM in staat zijn om autonoom stalen te nemen als dat aangewezen lijkt volgens een geformaliseerde risicoanalyse. Eventuele wetgevende belemmeringen moeten aangepakt worden.[...]
Vlaanderen bouwt een beleidsdomeinoverschrijdende kennishub Omgeving en Gezondheid uit, zodat het sneller zicht krijgt op lopend wetenschappelijk onderzoek of dat zelf kan coördineren, waarna dat onderzoek op een efficiënte manier omgezet kan worden in beleidsaanbevelingen.[...]
In het kader van de milieuzorgplicht zal een bedrijf dat onderzoek laat uitvoeren waaruit blijkt dat er specifieke milieu- of gezondheidsproblemen zijn, dat altijd melden.[...]
Er wordt een kruispuntbank omgeving opgezet, waardoor een uniek dossierbeheer mogelijk is. De digitale, geïntegreerde databank verzamelt de opgevraagde gegevens van bedrijven, alsook alle overheidsinformatie zoals vergunningen, vaststellingen vanuit handhaving enzovoort.[...]
Zelfcontrole is een belangrijke schakel om te komen tot een sluitende handhaving. Het niet respecteren van de zelfcontrole of het aanleveren van informatie die niet spoort met de werkelijkheid, wordt door de commissie als een zware fout tegen de milieuzorgplicht gezien. Daarnaast moet de dienst Handhaving de keten sluiten door minimaal alle Europees verplichte controles uit te voeren en regelmatig on-aangekondigde controles of audits uit te voeren.[...]
Handhaving heeft pas zin als er ook een correct vervolgbeleid aan wordt verbonden. De Vlaamse Regering overlegt met de federale overheid, waaronder de parketten, om te komen tot een proportionele, kwaliteitsvolle milieurechtsgang.[...]