#REACT: Opname van afvalverbranding onder EU ETS
De Commissie heeft vandaag haar voorstel gepubliceerd om het Europese emissiehandelsysteem (ETS) te herzien. Het voorstel is hier bijgevoegd.
Het gaat om een uitgebreide evaluatie om het systeem af te stemmen op het EU-klimaatdoel voor 2040 en om een aantal belangrijke ontwikkelingen te verwerken, zoals koolstofafvangtechnologieën, koolstofverwijdering en het gebruik van internationale koolstofkredieten. Het voorstel versterkt ook de focus op investeringen door de oprichting van een Industrial Decarbonisation Bank, die €100 miljard aan financiering zal ontvangen, aangevuld met een ETS Investment Booster die vóór 2030 beschikbaar zal zijn. Daarnaast worden lidstaten verplicht om 50% van hun nationale ETS-inkomsten te besteden aan investeringen in de decarbonisatie van ETS-sectoren.
Opname van afvalverbranding
Zoals verwacht heeft de Commissie voorgesteld om afvalverbranding op te nemen — met name afval-naar-energie — en, tot op zekere hoogte, storten:
- Verbranding van gevaarlijk afval blijft uitgesloten.
- Gefaseerde invoering van 2031 tot 2034, waarbij de inleveringsverplichting stapsgewijs oploopt tot 100% in 2034 (Artikel 12a).
- Mogelijke uitzondering (overweging 74): lidstaten kunnen een tijdelijke nationale opt-out aanvragen wanneer zij "passende gelijkwaardige maatregelen" implementeren. Concreet betekent dit dat België/de regio's uitstel kunnen aanvragen tot 2035, op voorwaarde dat wordt aangetoond dat aan 2 van de volgende 3 criteria wordt voldaan:
- een nationale koolstoftaks die hoger ligt dan de gemiddelde veilingprijs voor het betrokken jaar;
- op koers zijn om de Europese recyclagedoelstellingen voor huishoudelijk afval te behalen (Artikel 11(2)(d) en (e) van Richtlijn 2008/98/EG);
- op koers zijn om de stortdoelstelling voor huishoudelijk afval te behalen (Artikel 5(5) van Richtlijn 1999/31/EG).
De Belgische gewesten voldoen in principe reeds aan 2 van de 3 criteria, namelijk die met betrekking tot de recyclagedoelstellingen en de stortdoelstelling. Een eventuele aanvraag moet door de betrokken lidstaat worden ingediend tegen 2029.
- Nieuwe Bijlage I-activiteit voor het storten van niet-gevaarlijk afval op stortplaatsen: voorlopig enkel voor monitoring, rapportage en verificatie (MRV), nog niet onderworpen aan een inleveringsverplichting. Een herzieningsclausule (Artikel 30(9)) verplicht de Commissie om de methaanemissies van stortplaatsen te monitoren en te beoordelen hoe het ETS in de toekomst ook naar stortplaatsen kan worden uitgebreid, met verwijzing naar een toekomstig stortplaatsregister en de aanstaande BBT-conclusies (Best Beschikbare Technieken) voor stortplaatsen.
- Gratis toewijzing: afval-naar-energie voor stadsverwarming blijft in aanmerking komen voor gratis toewijzing (verlengd na 2030), terwijl elektriciteitsopwekking uit afvalverbranding daarvoor niet in aanmerking komt, wat in lijn is met de bestaande regel voor andere sectoren.
- Gebruik van ETS-veilinginkomsten (Artikel 10(3)) wordt uitgebreid om lokale overheden expliciet te ondersteunen bij de implementatie van maatregelen hoger in de afvalhiërarchie (preventie, hergebruik, gescheiden inzameling, sortering, recyclage).
- Koolstofafvangtechnologie bij afvalverbrandingsinstallaties komt in aanmerking voor steun vanuit de nieuwe Industrial Decarbonisation Bank, het Innovation Fund en het Modernisation Fund.
- Verbreding van het ETS-toepassingsgebied voor koolstofafvang: niet enkel afvang voor opslag, maar ook afvang voor gebruik en het transport van afgevangen koolstof voor gebruik.
Politieke context
Er zijn meningsverschillen tussen de lidstaten (Frankrijk versus Duitsland) en ook binnen de sector zelf. Denuo kan wel duidelijk stellen dat er steun is voor de richting waarin de EU wil evolueren.
Het institutionele proces na een Commissievoorstel
Het voorstel wordt nu voorgelegd aan het Europees Parlement en aan de lidstaten, die hierop zullen reageren. Dit vormt de start van een trialoog waarin amendementen worden ingediend door de Commissie, het Parlement en de Raad. Het doel is om tot één gemeenschappelijke tekst te komen die zowel door het Parlement als door de Raad formeel kan worden goedgekeurd. Voor politiek gevoelige dossiers zoals deze ETS-herziening kan dit traject gemakkelijk twee jaar in beslag nemen voor het definitief wet wordt.
Denuo intern
Naar aanleiding van deze ETS-herziening zullen we een vergadering van de Arena Final treatment organiseren in september (in plaats van oktober) met volgende vraagstelling:
- Analyse van de impact assessment (must see: deel 4/5 - annex 13 vanaf p. 70).
- Interne afweging onder de leden of Denuo kan pleiten voor de uitzondering tot en met 2035. Door de timing (start in 2031) wordt het sowieso van belang om uiterlijk in 2029 althans op Vlaams niveau een evaluatie te voorzien met betrekking tot de hervorming van de Vlaamse milieuheffingen.
We kijken uit naar uw eerste reacties en houden u op de hoogte van de volgende stappen in het wetgevingsproces.
Tot slot, vind u hier tevens de link naar de audiovisual van de Commissie.