VMM publiceert oriënterend onderzoek diffuse verspreiding PFAS in grondwater
De VMM zette in het voorjaar van 2022 een meetcampagne op om de diffuse verspreiding door PFAS in het grondwater in Vlaanderen na te gaan. Die campagne bepaalt de aanwezigheid van 45 PFAS-verbindingen in het freatisch grondwater in bijna 200 putten op ad-random gekozen meetlocaties van het grondwatermonitoringnetwerk van de VMM.
Ter herinnering, voor PFAS is voor grondwater nog geen normenkader vastgelegd. Eenmaal dat is vastgelegd kan worden nagegaan in hoeverre sprake is van diffuse verontreiniging. Met diffuse verontreiniging wordt een verspreiding bedoeld waarbij geen directe vervuilingsbron kan worden aangeduid. Dat is in tegenstelling tot een puntverontreiniging waarbij bv. sprake is van een hotspot aan verontreinigingen afkomstig van een gekende puntbron. Dergelijke puntverontreinigingen worden verder opgevolgd door de OVAM, die hiervoor bevoegd is.
Het volledige rapport kan u hier raadplegen.
Enkele conclusies
Gespreid over heel Vlaanderen worden PFAS gedetecteerd in het ondiepe freatische grondwater. Er zijn geïsoleerde hogere concentraties waarneembaar die gelinkt kunnen zijn aan al dan niet gekende puntbronnen. Dit moet verder worden onderzocht.
Er zijn nog plaatsen waar geen PFAS wordt gedetecteerd. Dergelijke locaties vinden we niet terug in de provincie Antwerpen.
De vaakst voorkomende en in hogere concentraties aangetroffen PFAS zijn PFBA, PFBS, PFOA (vooral lineaire vorm) en PFOS (vooral vertakte vorm). De parameters PFBA en PFBS komen ook het vaakst voor op plaatsen waar één stof wordt gedetecteerd. Op plaatsen waar twee PFAS-parameters worden gedetecteerd, vinden we meestal de combinatie van PFOA en PFOS, maar ook PFBA en PFBS. Vaak is dat op plaatsen waar de concentratie lager is. Dit zou er kunnen op wijzen dat hier een diffuse verspreiding aan de basis ligt. Verder onderzoek kan hierover uitsluitsel geven.
In de provincie Antwerpen en nadere omgeving vinden we het grootste aantal locaties met detectie van meerdere stoffen, met hogere concentraties en uitschieters.
In afwachting van een normenkader voor grondwater voor PFAS, kan bij toepassing van enkele voorgestelde normenkaders het volgende worden geconcludeerd:
Norm 0,5 μg/l voor som van alle gemeten PFAS wordt overschreden op 1 locatie (minder dan 1%).
Norm 0,1 μg/l voor som van 20 PFAS van de Drinkwaterrichtlijn (EU Richtlijn 2020/2184) wordt op 12 locaties (6%) overschreden.
Norm 4,0 ng/l voor som van EFSA-4 stoffen (PFOS, PFOA, PFNA, PFHxS) wordt op 75 locaties (39%) overschreden.
Norm 4,4 ng/l PFOA-equivalent voor som van PFAS Drinkwaterrichtlijn berekend op basis van ‘Relative Potency Factor’ (kort RPF) per stof (indien niet gekend: RPF=1) wordt op 90 locaties (46%) overschreden.