Eco-design in medische kunststoffen: inzichten uit de Select4Care-workshops
In het kader van het Select4Care-project organiseerden Denuo en het Vlaams Instituut voor de Logistiek (VIL) op 9 december en 20 januari workshops over eco-design voor medische kunststoffen. Het project dat steunt op ketensamenwerking, bracht participanten samen uit de gehele kunststofwaardeketen, waaronder ook producenten van medische gebruiksgoederen. Het doel was om samen te werken aan concrete oplossingen die de recycleerbaarheid van medische kunststofproducten verbeteren en de circulaire economie versterken.
Producentenverantwoordelijkheid en ziekenhuis inkopen. Bij productontwikkeling van medische gebruiksgoederen en verpakkingen wordt vaak onvoldoende rekening gehouden met recycleerbaarheid. Volgens de producenten is dit te wijten aan de lange doorlooptijd van ontwerp tot marktintroductie (tot 10 jaar). Een uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV) zou hier stimulerend kunnen werken, maar ook de ziekenhuizen kunnen hierbij, als consument, een rol spelen. Aankoopprocedures via openbare aanbestedingen bieden kansen om eco-designcriteria op te nemen, maar de hoge prijsdruk en wettelijke beperkingen vormen hierbij uitdagingen.
Transparantie over materiaalsamenstelling. Een belangrijke uitdaging in de recyclage van medische kunststoffen is het gebrek aan transparantie over de gebruikte materialen en de exacte samenstelling van producten. Er wordt geconstateerd dat een volledige en duidelijke etikettering op veel producten ontbreekt. Dit gebrek aan inzicht bemoeilijkt de sortering en verwerking van deze materialen en beperkt de mogelijkheden voor hoogwaardige recyclage.
Monolayers: een bewezen principe. Een belangrijk inzicht dat tijdens de workshop naar voren kwam, is het belang van monolayers als eco-designprincipe. Voor de huidige recyclage-infrastructuur, die voornamelijk gebaseerd is op mechanische recyclage, zijn monolayers een cruciale stap richting meer duurzame en efficiënte kunststofverwerking. Chemische recyclage kan op termijn een oplossing bieden voor multilayer materiaal, maar wordt momenteel nog niet op industriële schaal breed toegepast.
Focus op gangbare kunststoffen en meer harmonisatie. Daarnaast werd het idee besproken om meer te harmoniseren in productontwerp en te focussen op het gebruik van de meest voorkomende en recycleerbare kunststoffen, zoals PVC en polyolefinen. Deze materialen zijn niet alleen dominant binnen de medische sector, maar ook in tal van andere toepassingen. Door deze veelgebruikte kunststoffen te prioriteren in productontwerp, kunnen grotere hoeveelheden kwalitatieve recyclaten worden geproduceerd, wat de circulariteit van de waardeketen aanzienlijk verbetert.
Samenwerking als katalysator. Een terugkerend thema tijdens de workshop was het belang van samenwerking tussen alle schakels in de keten. Ontwerpers spelen een sleutelrol door al bij de productontwikkeling rekening te houden met de eisen van recyclagebedrijven. Ziekenhuizen en andere gebruikers van kunststofproducten drag en bij door bewuster om te gaan met de selectie en inzameling van materialen. Dit gezamenlijke streven versterkt niet alleen de recyclage-inspanningen, maar versnelt ook de transitie naar een circulaire economie.
Denuo blijft zich inzetten om actoren binnen de kunststof waardeketen te verbinden en innovatieve oplossingen te ondersteunen die bijdragen aan een meer duurzame economische groei.