Open brief: wie neemt mee de verantwoordelijkheid voor batterijbranden?
Jammer genoeg zorgen verkeerd gesorteerde lithiumbatterijen — vaak vergeten in een afgedankte tandenborstel of speelgoed, en soms bewust verstopt tussen metaal, papier, textiel of restafval — er steeds vaker voor dat de brandweer moet uitrukken. De productie in afval- en recyclagebedrijven valt stil, en de menselijke en materiële schade komt terecht bij een bedrijf dat die batterij nooit op de markt heeft gebracht.
Dat is de realiteit voor de duizenden mensen en bedrijven die elke dag werken bij de private afvalbeheer- en recyclagebedrijven die Denuo vertegenwoordigt. In Limburg vatte vorige week papier- en kartonafval vuur, in Vlaams-Brabant gemengd afval, en vandaag was het de beurt aan afgedankte elektrische en elektronische apparaten in West-Vlaanderen. Allemaal symptomen van eenzelfde probleem: wie een batterij verkeerd sorteert of op de markt brengt, draagt daar nauwelijks verantwoordelijkheid voor. Wie ze nadien moet verzamelen, sorteren en verwerken, staat er alleen voor met het risico, de kost en de reputatieschade.
En het probleem groeit snel, ook elders in Europa. In Frankrijk verdubbelde het aantal branden in afvalcentra door lithiumbatterijen tussen 2019 en 2023. In Duitsland wordt tot 80% van de dagelijkse branden in afvalvoertuigen en -installaties toegeschreven aan lithiumbatterijen. In het Verenigd Koninkrijk steeg het aantal batterij-gerelateerde branden in 2023 met 71%, tot meer dan 1.200 incidenten. En amper 46% van de batterijen die in Europa op de markt komen, wordt vandaag correct ingezameld voor recyclage — ver onder de Europese doelstellingen voor draagbare batterijen van 63% in 2027 en 73% in 2030.
Dit is geen klacht. Het is een oproep tot gedeelde verantwoordelijkheid: verantwoordelijkheid stopt niet bij de kassa, ze stopt pas bij een veilig gerecycleerde batterij.
Aan Bebat en Recupel: onze sector vraagt een versterking van jullie bestaande systemen, ook al behoren die al tot de Europese top. Een extra bijdrage per batterij op de markt, gericht op een fonds voor brandpreventie, opsporingstechnologie en onderzoek, is geen overdreven vraag, maar een correcte toepassing van het principe dat de producent verantwoordelijk is voor zijn product, tot en met het einde van de levensduur. Een smart retoursysteem voor draagbare lithiumbatterijen zou burgers bovendien een directe, begrijpelijke reden geven om batterijen apart aan te bieden, in plaats van ze bij andere afvalstromen weg te werpen.
Aan de gewestelijke en federale overheden: handhaaf dat batterijen in producten verwijderbaar zijn, zoals de Europese batterijenverordening voorschrijft. Verplicht duidelijke markering, zodat niemand nog een batterij per ongeluk bij het verkeerde afval gooit. Pleit op Europees niveau voor een verbod op wegwerpproducten met batterijen die enkel bestaan omdat niemand de gevolgen van hun afdanking draagt. En investeer, samen met de sector, in degelijke data over waar en hoe deze branden ontstaan. Want wat je niet meet, kan je niet oplossen.
Aan de burger: denk twee keer na voor je een afgedankt product sorteert. Kan je de batterij makkelijk zelf verwijderen? Dan hoort die in de Bebat-container. Is dat niet mogelijk? Breng je afgedankt apparaat dan naar een Recupel-inzamelpunt.
Onze leden zijn niet de oorzaak van dit probleem. Ze zijn er wel elke dag het slachtoffer van, en ze staan klaar om mee te investeren in oplossingen. Maar dat kunnen ze niet langer alleen. De circulaire economie die we allemaal willen, staat of valt met de vraag of wie een batterij verkoopt en koopt, ook bereid is de verantwoordelijkheid ervoor te nemen tot ze veilig gerecycleerd is.
Denuo in de pers
Als werkgeversfederatie van de private afvalbeheer- en recyclagesector proberen we ook via de pers de nodige aandacht te vragen voor deze problematiek. We zijn dan ook dankbaar dat onderstaande pers onze boodschap heeft opgepikt: